I pronomi relativi

Il pronome relativo ha il compito di mettere in relazione due proposizioni. Introduce una proposizione relativa e concorda con l’ultimo termine nominato di cui condivide il numero e il genere. Distinguiamo:

  • il pronome relativo definito: solo pronome
  • il pronome relativo indefinito: pronome e aggettivo

qui, quae, quod = relativo definito

casim. sing.f. sing.n. sing.m. plur.f. plur.n. plur.
Nominativoquiquaequodquiquaequae
Genitivocuiuscuiuscuiusquorumquarumquorum
Dativocuicuicuiquibusquibusquibus
Accusativoquemquamquodquosquasquae
Ablativoquoquaquoquibusquibusquibus

Pronomi e aggettivi relativi indefiniti

sono così chiamati perché sono indefiniti nel significato e relativi nella funzione, in quanto mettono in relazione grammaticale due proposizioni. Essi corrispondono a “tutti coloro che” e reggono una proposizione relativa; possono essere usati anche in funzione di aggettivi.

Essi sono:

  • quisquis, quidquid (o quicquid) = chiunque, qualunque cosa; è difettivo e viene usato solo nelle voci quisquis, quidquid e nell’ablativo singolare maschile e neutro quoquo (quoquo modo = in qualunque modo)
  • quicumque, quaecumque, quodcumque = chiunque, qualunque, qualunque cosa

quicumque, quaecumque, quodcumque

casim. sing.f. sing.n. sing.
Nominativoquicumquequaecumquequodcumque
Genitivocuiuscumquecuiuscumquecuiuscumque
Dativocuicumquecuicumquecuicumque
Accusativoquemcumquequamcumquequodcumque
Ablativoquocumquequacumquequocumque
casim. plur.f. plur.n. plur.
Nominativoquicumquequaecumquequaecumque
Genitivoquorumcumquequarumcumquequorumcumque
Dativoquibuscumquequibuscumquequibuscumque
Accusativoquoscumquequascumquequaecumque
Ablativoquibuscumquequibuscumquequibuscumque

Per le particolarità del pronome relativo, si rimanda alla scheda sulle proposizioni relative.